از زمانی که اثر هنری "فواره" مارسل دوشان در
نمایشگاه هنری نیویورک ارائه شد (1917) بیش از هر زمان دیگری دیدگاه‌های مرسوم
درباره چیستی هنر به چالش کشیده شد. در آفرینش آثار هنری از این دست – ژانری که هارولد
روزنبرگِ منتقد آن را "اشیاء بی‌قرار" می‌نامد – جایگاه هنرمندان
به فیلسوفان نزدیک می‌شود. این دسته از هنرمندان نظریه‌های هنری مورد استفاده
اسلاف خود را به شیوه‌ای استادانه و با آوردن مثال‌های متقابلی که به خوبی انتخاب
شده‌اند، باطل اعلام می‌کنند. در طول زمان این مثال‌های متقابل خود جذب جریان اصلی
می‌شوند، قدرت تاثیر خود را از دست می‌دهند، و عاقبت آماج حملات جریانی پیش‌تاز و
جدید می‌شوند. و به این ترتیب هنر در جهت‌های عجیب و پیش‌بینی ناپذیر بسط می‌یابد.

مثال معروف این نوع حرکت‌های جنجال برانگیز همان "فواره" مارسل
دوشان است که در بیش‌تر بحث‌های مربوط به چیستی هنر نقش محوری دارد. این اثر یک
آبریزگاه مردانه از جنس چینی بود که اسم مستعار "آر.مات" ناشیانه
با رنگ رویش نوشته شده بود. با آنکه دوشان شش دلار ورودی نمایشگاه را پرداخت و
میتوانست دو اثر را ارائه کند، اما اثر او پذیرفته نشد و رئیس هیئت مدیره انجمن در
مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد که فوارهٔ دوشان "با هیچ تعریفی اثر هنری به شمار
نمی‌آید." عکسی که آلفرد استیگلیتز از فواره گرفته بود در
شماره دوم مجله بلایند من چاپ شد و همرا آن گفت و گویی بود درباره
"موضوع مربوط به ریچارد مات" که در پاسخ به این گلایه، که فواره صرفا
"قطعه‌ای ساده از ابزار لوله‌کشی" است و نه اثر هنری، توجیه زیر را
آورده بود:

          "مهم نیست که آقای مات
با دست‌های خودش فواره را درست کرد یا نه. او آن‌را انتخاب کرد. او
یکی از اشیاء معمولی زندگی روزمره را از جای خود برداشت و جایگاه آن‌را به گونه‌ای
تعیین کرد که بنابر عنوان و دیدگاه جدید، اهمیت کاربردی‌اش از بین رفت. به این
ترتیب، او اندیشه‌ای تازه برای این شیء آفرید."

شاید فواره در آغاز فقط یک شوخی بود اما موضوعی که دوشان از طریق آن
مطرح کرد، در طول زمان به موضوعی جدی تبدیل شده است. در زمانی که آثاری مثل فواره
در جریان غالب‌ هنر پذیرفته شده‌اند، دیگر جایی برای این اندیشه نیست که
همه آثار هنری باید ساخته دست هنرمند، یا از نظر زیبایی شناختی زیبا و یا از نظر
احساسی عمیق باشند.

برگرفته از کتاب: چیستی هنر، نایجل واربرتن، ترجمه
مهتاب کلانتری، نشر نی، چاپ اول 1387